Tijd, ruimte, vrijheid
"In 2017 vertelde mijn moeder me over de S:t Olavsleden — een oude Scandinavische pelgrimsroute. Ze had een kort artikel gelezen in een tijdschrift over spiritualiteit en geluk, en ze had haar besluit genomen: ze ging door de Zweedse wildernis wandelen. Alleen. Mijn moeder was in die tijd 80 jaar en had minder dan een jaar eerder een grote operatie aan darmkanker ondergaan. Ik was niet erg enthousiast over het idee. Sterker nog, ik was behoorlijk bezorgd.
Gelukkig vroeg ze hulp bij het organiseren van haar reis. En toen ik hoorde dat de organisator (Nordic Pilgrim) haar positie gedurende haar tien wandeldagen via een app zou volgen, voelde ik me iets geruster — en begon ik de schoonheid van haar idee in te zien.
Later, toen ik tijdens haar wandeling haar eerste berichtjes ontving, werd die schoonheid bevestigd door de prachtige foto's die ze stuurde. Ik was diep onder de indruk van het landschap, de verhalen en haar beschrijvingen van de verschillende overnachtingsplekken onderweg. Ze wandelde van Revsund naar Åre.
Het jaar 2018 was een verdrietig jaar. In juli overleed mijn stiefvader en in augustus hoorde mijn moeder van de artsen in het ziekenhuis dat haar kanker was teruggekomen. De prognose was dat ze nog twee maanden te leven had — waarschijnlijk minder. We waren overweldigd door verdriet. Een tweede mening bij een gespecialiseerd kankerinstituut bood meer hoop: als mijn moeder akkoord ging met chemotherapie gecombineerd met een verdere operatie, zou ze een redelijke kans maken. Ze weigerde echter, wat me in wanhoop achterliet.
Ik ben niet degene die kan definiëren wat wonderen zijn. Maar het leek er zeker op één toen mijn moeder, na het besluit geen verdere medische behandeling meer te zoeken, zich beter begon te voelen. Af en toe waren er heftige crisissen in haar lichamelijke toestand, maar daartussen herstelde ze en kende ze dagen, weken en soms zelfs maanden waarin ze zich fit en sterk voelde.
De tijd verstreek en in 2019 voelde ze zich zo goed dat we het moedige idee kregen om samen naar Zweden te gaan. We wisten dat het onze laatste reis samen zou zijn. Naarmate ons vertrek dichterbij kwam, begon mijn moeder zich echter heel zwak te voelen. Ik stelde voor om het plan te laten varen — ik voelde er weinig voor om met mijn duidelijk zieke moeder van 82 door verlaten natuurgebieden te wandelen. Maar ze stond stevig op haar stuk. Opnieuw hielp het feit dat onze reis georganiseerd zou worden, ons bagage werd vervoerd en we via een app verbonden en te volgen waren, me om haar wens in te willigen.
De eerste dagen gingen langzaam. Maar elke dag werd mijn moeder sterker en fitter. Na een paar dagen wandelden we zelfs 30 kilometer op één dag! Het was een pure, eenvoudige en zalige ervaring om dit pad samen te wandelen. Soms praatten we; andere keren zaten we zwijgend op een omgevallen boom, een bankje of een rots. We bezochten kleine kerkjes, bewonderden mooie uitzichten, wandelden in de zon en trokken door zware regen. Onze wandelweek werd een aaneenschakeling van vele kleine, magische momenten die we samen deelden. Ik denk dat ik in mijn volwassen leven nog nooit zo close met mijn moeder ben geweest.
De S:t Olavsleden zelf was nog mooier dan de foto's die mijn moeder me had gestuurd. Een van de leukste momenten, aan het einde van elke dag, was het ontvangen worden in een accommodatie die altijd een verrassing was. We sliepen in een oude kerk, een galerie van een kunstenares, een motel, een klein hutje midden in het nergens en bij mensen thuis. Soms was het eenvoudig; andere keren comfortabeler — maar altijd geweldig. Samen wandelden we van Torpshammar naar Pilgrimstad.
In 2020 overleed mijn moeder. Ze was in vrede met haar situatie en mentaal was ze voor 100 procent sterk. Zelfs een uur voor haar dood stuurde ze me nog berichtjes — over haar laatste wensen rond haar eigen uitvaart. In plaats van de twee maanden die de artsen haar hadden gegeven, leefde ze nog twee jaar. En wat voor jaren. Nadat ze haar besluit had geaccepteerd om geen verdere behandeling te ondergaan, opende zich de weg voor een intense maar harmonieuze slotfase van haar leven. En samen wandelen over de S:t Olavsleden was daar het hoogtepunt van.
Na de begrafenis van mijn moeder kon ik maar één manier bedenken om vorm te geven aan mijn verdriet. Het was de coronaperiode, dus het was niet makkelijk — maar ik wilde terug naar de S:t Olavsleden. Deze keer zou ik het deel wandelen dat mijn moeder in 2017 had gelopen. Ik volgde letterlijk in haar voetsporen. Ik begon in Pilgrimstad, de plek waar mijn moeder en ik een jaar eerder onze reis hadden beëindigd. Ik sliep zelfs in dezelfde kunstgalerie. Ik kwam 's avonds laat aan en werd verwelkomd door de eigenaresse bij kaarslicht, met een vuurtje in de houtkachel. Het was emotioneel om op dezelfde plek te zijn waar ik ooit met mijn moeder was geweest — maar het was ook mooi, en diep genezend.
In acht dagen wandelde ik van Pilgrimstad naar Åre. In de meeste plaatsen overnachtte ik in dezelfde hostels, huizen en hutjes waar mijn moeder had gelopen. Soms kon ik zelfs de notities lezen die ze in de gastenboeken had geschreven. Natuurlijk konden zulke momenten pijn en verdriet oproepen — maar over het geheel genomen ging mijn wandeling over bewondering en dankbaarheid: voor de verbluffende schoonheid van het pad en de diepe ervaring van dagenlang alleen lopen. Door corona was het pad waarschijnlijk nog verlatener dan in andere jaren — maar dat vond ik niet erg. De S:t Olavsleden leek me zelfs nog hartelijker te verwelkomen.
En het allerbelangrijkste: het hielp me iets te ontdekken waarvan ik weet dat mijn moeder er altijd naar op zoek was: een ongeëvenaard gevoel van tijd, ruimte en vrijheid."
Rob Burkhard, Nederland. Ter nagedachtenis aan mijn moeder, Galina Ashley.
